چرا کشورها به دنبال ثبت آثار در فهرست میراث جهانی یونسکو هستند؟
میراث جهانی یونسکو نام عهدنامهای بینالمللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسانهای روی زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، هستند. بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو میتوانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت بهعنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت در عین باقیماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوطه، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکانهای میراث جهانی ثبتشده در سازمان یونسکو، مکانهایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر هستند.
شاخصهای آثار برای ثبت کدامند؟
هر اثر پیشنهادی باید حداقل یکی از شاخصهای زیر را دارا باشد:
1-نمایانگر دستاوردی بیبدیل از نبوع هنری بشر باشد. 2-نمایانگر تبادل مهمی از ارزشهای بشری در یک محدوده زمانی درون یک حیطه فرهنگی جهان از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، هنرهای یادمانی، برنامهریزی شهری یا طراحی چشمانداز باشد. 3-گواهی بیهمتا یا دستکم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد. 4- نمونهای برجسته از نوعی بنا یا مجموعه معماری یا فناوری یا منظره که نمایانگر مرحله یا مراحلی در سرگذشت انسان است، باشد. 5- نمونهای برجسته از یک سکونتگاه سنتی بشری یا استفاده از زمین که معرف یک یا چند فرهنگ است، باشد. به ویژه مواقعی که تحت تأثیر تغییرات، برگشتناپذیر شده است. 6-به طرزی مستقیم یا ملموس مرتبط با رویدادها یا سنن زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی واجد اهمیت والای جهانی باشد.
مزایای پذیرش کنوانسیون میراث جهانی
ثبت محوطههای تاریخی در فهرست میراث جهانی مزایای مختلفی دارد. این مزایا را بهطور کلی میتوان در قالب ارتقا و بهبود هشت گروه «مشارکت علمی و عملی»، «سرمایههای اجتماعی»، «افتخار ملی»، «کمکهای مالی و وامهای مشخصه»، «حفاظت از آثار»، «آموزش»، «باززندهسازی و اصلاح شرایط موجود» و «گردشگری» دستهبندی کرد. در این راستا آگاهیرسانی و اطلاعرسانی به جامعه جهانی موجب افزایش فعالیت گردشگری، جذب منابع مالی و رونق اقتصاد محلی و عامه مردم میشود.
بهعلاوه، از کمکهای بینالمللی که برای کشورهای عضو کنوانسیون در پی دارد میتوان به جذب همکاریهای علمی از سایر کشورهای عضو کنوانسیون در زمینههایی با تجارب مشابه، بهرهگیری از همفکری فنی کمیته و هیأتهای مشاور آن، اعزام کارشناسان متخصص به محوطه، در اختیار گذاردن تجهیزات غیرقابل تهیه برای کشورهای متقاضی، اعطای وامهای درازمدت با بهره کم و اختصاص کمکهای بلاعوض در موارد خاص از محل صندوق بینالمللی میراث جهانی سالانه مبلغ ۴میلیون دلار که از جمعآوری حق مشارکت کشورهای عضو و کمکهای داوطلبانه تأمین میشود، اشاره کرد. این فرآیند همچنین سبب توجه ویژه مردم و رسانههای محلی و ملی شده که نتایج ویژهای را به خصوص در زمینه پایش و کنترل تخصصی و عمومی توسط کارشناسان فن و مردم محلی دربر خواهد داشت.
ثبت میراث فرهنگی و مزایای گردشگری
ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی سبب میشود علاوه بر محافظت و نگهداری و معرفی ارزشهای آن به جهانیان به عنوان هدف اصلی، نوعی تبلیغات برای مقصد محسوب شود که بهواسطه آن فعالیتهای گردشگری در محوطه نیز افزایش مییابد. زمانی که فعالیتهای گردشگری به خوبی برنامهریزی و سازماندهی شوند، میتوانند منابع مالی مهمی را برای محوطه و نیز برای اقتصاد محلی به ارمغان آورند. با سرریز شدن گردشگران برای بازدید از یک اثر که ثبت میراث جهانی شده ممکن است زیرساختهای مقصد نیز در ابعاد اقامتی، پذیرایی، ارتباطی و جادهای و حمل و نقل زمینی یا هوایی بهبود یابد و کسب وکارهای کوچک و بزرگ محلی مرتبط با خدمات گردشگری به این واسطه شکل گیرد و افزایش اشتغال را به همراه داشته باشد.
از این طریق میتوان امیدوار بود با توزیع درآمد، بهبود کیفیت زندگی مقصد در جنبههای اقتصادی و بهداشتی ممکن شود. از طرف دیگر با مشارکت جامعه محلی و توانمندسازی آنها با آموزش در فرآیند نظام عرضه گردشگری، مراقبت و نگهداری از آثار نیز بهخوبی اجرایی میشود.
گردشگری، جهانگردی،سیر،سیاحت و سفر و... همگی دربرگیرنده پدیده ای نوین در مقیاس جهانی است. پدیده ای که پا را از مرزهای زمینی هم فرا گزاشته و امروزه در سطح فضا و خالی از جاذبه در حال رشد است. جهانگردی از عصر کلاسیک تا عصر صنعتی و از عصر مدرن تا پسامدرن، یک فعالیت بزرگ، از خانواده انسانهاست. در حالی که بشر بیش از هر زمان دیگری تشنه اوقات فراغت است، جهانگردی هر روز شکل نوینی به خود میگیرد. از گردشگری تلخ گرفته تا گردشگری ادبی و مجازی...همگی حاکی از منحصر بفرد بودن این صنعت بزرگ است. در زمانی که درآمدهای حاصل از گردشگری از هزار میلیارد دلار پا را فر میگذارد و عصر ارتباطات و فناوری و تکنولوژی زندگی بشر را با تغییرات کلانی روبرو کرده است، کمبود اطلاعات و فقدان اطلاعات، میتواند گاه یک سرزمین را به عصر بربر و توحش بازگرداند. در قرن بیست و یک که قرن گردشگری نامیده میشود بیش از پیش یک جامعه بدنبال کسب اطلاعات است. بر این اساس از همه امکانات ارتباطی در این امر استفاده مینماید. گردشگری در ایران نیز با هزاران دلیل با مشکل فقدان اطلاعات روبروست. براین اساس این وبلاگ درصدد است تا با نوشتار مطالب تخصصی در زمینه گردشگری، به دانشجویان و علاقه مندان به مطالعات گردشگری کمک نماید و بخش کوچکی از این فقدان اطلاعاتی را پوشش دهد. امید است این هدف محقف گردیده شود